Хаттар:

Ассаламу Iалайкум! Со сайн маьрйишина дашо мухар совгIатана дала дагахь яра, цо иза арахь, шен махьрам воцуш неха стагана хьалха леладахь суна къа-м хир дац? Арахь мухар, йа цхьа дашо хIума гайта мегаш дац аьлла дешнера ас, къемат дийнахь огненный хир ду аьлла! Ларамца София.

Жоп:

БисмиллахI, алхьамдулиллахI, вассолату вассаламу Iала росулиллахI!

Ва Iалайкум ассалам ва рохьматуллахIи ва баракатухI!

Зудчо шен ши куьг дIахьулдар важиб дац аьлла хеташ болчу цхьаболчу Iеламнаха, хIокху айатан тафсир деш: [Шайн хазалла гуча а ма йоккхийла цара, схьагуш ерг йоцург][1] - аьлла: «схьагуш йолу хазалла» ши куьг а, юьхь а ю аьлла. Имам ТIабарийс (Дала къинхетам бойла цунах), цу айатан тафсирехь даьхкинчу дешнех уггар гIолийниг и ду аьлла, тIаккха ши куьг хьулдан дезаш ца хилча, куьйган пIелгашна тIедухуш долу мохIур а уьзза маьIна долуш ду аьлла.[2] Цу Iеламнахах цхьаболчара оцу айатан тафсир дечу хенахь мохIур а хьахийна, иза «схьагуш йолчу хазаллех» ду аьлла.[3] Ибн Iаббаса а (Дела реза хуьлда цунна) иштта аьлла хилла бохуш дуьйцу цара иза.

Бакъду, ши куьг а, юьхь а дIакъовлар важиб ду аьллачу Iеламнаха а, оцу айатехь лууш йолу «схьагуш йолу хазалла» духар ду аьллачара а, мохIур арахь-гучахь лело мегар дац аьлла. Иза довзуьйту Имам Ибнул-Iарабийс (Дала къинхетам бойла цунах): «Схьагуш йолчу хазаллин хьокъехь кхаа кепара аьлла тайп-тайпана дешнаш ду. Хьалхарниг: иза духар ду аьлла ду. … Иза Ибн МасIуда аьлла (Дела реза хуьлда цунна). ШолгIаниг:  «сурьма» а, мохIур а ду аьлла ду. Иза Ибн Iаббаса а, Ал-Мисвара а аьлла. КхоалгIаниг: иза юьхь а ю, ши куьг а ду аьлла ду. ХIара кхоалгIачуьнан а, шолгIачуьнан а цхьатера маьIна ду, хIунда аьлча «сурьма» а, мохIур а юьхь тIехь а, шина куьйга тIехь а хуьлу. Делахь а, цхьана кхечу агIор къаьсташ ду и ши дош вовших: схьагуш йолу хазалла юьхь а, ши куьг а ду олучо и шиъ гайта мегар ду олу, цаьршинна тIехь «сурьма» а, мохIур а дацахь, ткъа нагахь санна и шиъ тIехь хилахь, юьхь а, ши куьг а дIахьулдан деза олу цара, хIунда аьлча оцу хьолехь иза (царна гергахь) къайлах йолчу (хьулйан езачу) хазаллех хуьлу».[4]

Доьххьара вай хьахийначу Iеламнаха ма-аллара, зуда чура арайолуш цуьнан куьйгахь мохIур хилар къилахь ду аьлла ца хета суна, цундела ахь хьайн маьрйишина дашо мухIар совгIатана делча хьуна къа хир дац, Дала мукъа лахь, мелхо а мел хир бу. Делан Элчано (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) аьлла: «Вовший совгIат деш хила шу, вовший дезар ду шу».[5]

Ткъа дика хуург сийлахь АллахI ву!

11.04.2010 = ‏26‏/04‏/1431