Хаттар:

Ассаламу Iалайкум! Мерещиться деш хилча, цхьаммо хьай цIе йокхуш мохь бетташ, йа цхьаъ чухула дIаводуш хетча, иза бозбуанчалла-м дац? хIун бахьана ду?

Жоп:

БисмиллахIир-рохьманир-рохьим

Ва Iалайкум ассалам ва рохьматуллахIи ва баракатухI!

Бозбунчалла девзаш болчу Iелам-наха дуьйцучуьнца дуьстича, ахь хьахийнарг шина кепара долу бозбунчалла хила йиш йолуш ду: хIума тардалийтаран бозбунчалла а, кхийкхамийн бозбунчалла.[1]

Цхьаъ чухула дIаводуш санна хетар – хIума тардалийтаран бозбунчалла хила тарло. ЦIе йо́хуш мохь бетташ хазар – иза-м билггал кхийкхамийн бозбунчаллин билгалонашца догIуш хIума ду.

Амма хIума тардалийтаран бозбунчалла:

1. Цуьнан билгалонаш иштта ю:

- Лаьтташ йолу хIума меттахъюьйлуш хетар а, меттахъюьйлург лаьтташ йолуш санна хетар а.

- Жима хIума йоккха хетар а, йоккханиг жима хетар а.

- ХIуманаш шаьш ма-йарра ца гар. Масала, ФирIавн Мусаца (Делера салам хуьлда цунна) къовсалучу хенахь, бозбунчалла лелочара тIергаш а, дечигаш а меттахъюьйлуш йолу текхаргаш ю моттийтина хилла.

2. И бозбунчалла лелийча, хаза йолу зуда цуьнан майрачунна ирча хеташ хила мега, нагахь санна зудий-майрий вовшахкъасто лелийна хIуманаш делахь. Ирчаниг хаза хоьтуьйтуш хила а мега, нагахь санна цхьана зудчо ша́ езаялийта хIуманаш лелийна делахь.

3. ХIокху кепара долчу бозбунчаллийна дарба лело деза шайтIа гена доккхуш долчу массо хIуманца. Кхоччуш долу дарба деша: «Къуръанаца а, Суннатца а дарба дар» цIе йолчу жайни тIехь.

Амма кхийкхамийн бозбунчалла:

1. Цуьнан билгалонаш иштта ю:

- Вон гIенаш гар, кхераме гIенаш гар.

- ГIенах шега цхьаъ кхуьйкхуш гар.

- Самах шега цхьаъ кхуьйкхуш хазар, кхин гуш адам а доцуш.

- Дуккха шеконаш хилар.

- Шен доттагIийн а, шена бе́зачеран а хьокъехь шеконаш дукха хилар.

- Ша́ цхьана лекхачу меттера чуиэгаш санна гIенаш гар.

- ГIенах шена тIаьхьадевлла лелаш дийнаташ гар.

2. Цуьнан хиларан куц иштта ду:

Бозбунчалла ле́ло́чо́ жин дохуьйту адамана тIе, гIенах а, самах а цунна новкъарло йайта. ГIенах, оцу адамана ка детташ йолу акхарой санна лела и жин. Самах, оцу адамана бевзаш болчу нехан аьзнашца цуьнга кхуьйкхуш лела иза, йа цхьа тамашийначу аьзнашца кхуьйкху цо цуьнга. ТIаккха массерах лаьцна шеконаш туьссу цо цуьнан дагчу. Цхьайолчу хенахь чIогIа чIагIдала мега и хIуманаш, лелийначу бозбунчаллин чIогIалле хьаьжжина, цундела адам хье́радаккха а тарло цо. Цкъацкъа Iаткъам кIеззиг хилла бисса мега, дагчу жимма шеконаш тиссар доцург кхи хIума ца хуьлуш.

3. Цунна дарба лелор иштта ду:

- Бозбунчаллийна доьхьал доьшуш долу "рукъйат" деша деза цомгачунна.

Иза дешча тоам а хилла, жин дIа ца далахь:

- ДIавижале хьалха ламаз иэца деза, «Айатул-курсий» деша деза.

- Ши куьг цхьаьна а лаьцна, «Къул хIувалло́хIу ахьад» а, ши «Къул аIузу» деша деза, шина куьйга тIе «хIуп» олуш санна мох а тухуш, тIаккха и ши куьг шен дерриге дегIа тIе хьакха деза. И хIума дIавижале хьалха кхозза дан деза.

- Iуьйранна «Ас-Со́ффа́т» сурат деша деза, буьйсанна дIавуьжучу хенахь «Ад-Духа́н» сурат деша деза; йа цаьршинга цу шина хенахь ладогIа деза.

- ХIора кхаа дийнахь «Ал-Бакъарат» сурат деша деза, йа цуьнга цу хенахь ладогIа деза.

- Iуьйранна а, суьйранна а ворхIозза хIара зикр дан деза: «Хьасбийалло́хIу, ла́ила́хIа илла́ хIува, IалайхIи таваккалту, ва хIува роббул-Iаршил-Iази́м».

- ДIавижале хьалха «Ал-Бакъарат» суратан тIаьххьара ши айат деша деза.

- ДIавуьжучу хенахь хIара зикр дан деза: «Бисмилла́хIи вадоIту джанби́. Алло́хIуммагIфир ли́ занби́, ва ахсиъ шайтIо́ни́, ва фукка рихIа́ни́, ваджIални́ финнадиййил-аIла́».

- ХIора дийнахь кхаа сахьтехь хIокху сураташка ладегIа деза: «Фуссилат» - «Ал-Фатхь» - «Ал-Джинн».

И массо хIума цхьана баттахь лело деза, тIаккха, Дала мукъа лахь, дарба хир ду.

ТIаккха, лакхахь хьахийна долчу дарбанца цхьаьне, муьлхха а бозбунчаллийна лело мегар а долуш, лело дезаш а долуш дарба ду вай дийцинчу жайни тIехь: «Къуръанаца а, Суннатца а дарба дар». Цу тIехь дерг шен ма-хуьллу кхочуш дан хьажа веза цомгаш верг а, цунна гIодийриг а.

Дика хуург сийлахь АллахI ву!

31.10.2009